АДОЛЬФ СТШЕЛЕЦЬКИЙ (1822–1893), РИМО-КАТОЛИЦЬКИЙ ПАРОХ ГАЛИЧА (ДО 650-РІЧЧЯ ЗАСНУВАННЯ ГАЛИЦЬКОЇ МИТРОПОЛІЇ ЛАТИНСЬКОГО ОБРЯДУ)
DOI:
https://doi.org/10.15330/hal_swc.10.80-104Ключові слова:
Галич, греко-католики, декан, епітафія, єпископ, канонік, костел, могила, Адольф Стшелецький, римо-католики, Франц-Йосиф І, Чернівці, цісарАнотація
Кожне місто вирізняється тим, як воно зберігає історичну пам’ять про події минулих століть, а також про осіб, які сприяли його розвитку чи мали вплив на громаду. Важливо, щоб ця пам’ять була комплексною й достовірною, а не вибірковою – залежною від особистого ставлення чи упередженості окремих осіб, що мають вплив і власне бачення того, що саме варто досліджувати та висвітлювати. На жаль, історична пам’ять про Галич має чимало прогалин, зокрема щодо подій останніх двох століть. Це стосується, зокрема, історії римо-католицької громади міста та її духовних провідників. Причин такої ситуації багато, однак найсуттєвішими є негативні наслідки більшовицької окупації краю, а також зміни в релігійному та національному складі міського населення. Римо-католицька громада Галича впродовж багатьох століть займала друге місце за чисельністю, а за своїм впливом часом відігравала провідну роль. Її духівництво сприяло утвердженню християнських цінностей серед мешканців міста, дбало про виховання дітей та духовний розвиток громади. У 2025 році виповнилося 650 років з часу заснування Галицької (Львівської) митрополії Римо-католицької церкви. З огляду на цю ювілейну дату доцільно пригадати окремі сторінки її історії. Метою цієї статті є дослідження біографії, основних етапів життя і душпастирської діяльності одного з духовних провідників римо-католицької громади – священника Адольфа Стшелецького. У роботі розкрито його роль і значення як у житті церкви, так і в суспільному житті міста. Завдання автора – на основі виявлених джерел подати цілісну картину життя А. Стшелецького: від народження, викладацької діяльності в Чернівецькій гімназії, праці деканом у Бучачі та Станиславові до останніх років його служіння в Галичі. У фокусі дослідження – маловідомі та раніше не висвітлені епізоди локальної історії міста в контексті діяльності духівництва. У статті подано інформацію про Стшелецького як викладача, очільника римо-католицьких деканатів, місцевого священника та жертводавця. Окремо розглянуто питання його поховання на старому цвинтарі Галича. Матеріал підготовлено на основі офіційних державних та церковних джерел, а також періодики другої половини ХІХ століття. Опрацьовані документи дозволили реконструювати біографію та душпастирську діяльність А. Стшелецького у хронологічній послідовності. Опрацьований матеріал дозволяє розширити відомості про діячів Галича другої половини ХІХ століття. Викладені в статті дані можуть стати корисними для підготовки тематичних екскурсій, присвячених об’єктам локальної історії, їхнім засновникам і меценатам. Інформація та джерела, залучені в дослідженні, вводяться до наукового обігу вперше.
Посилання
Beilage zum Verordnungsblatte für den Dienstbereich des Ministeriums für Cultus und Unterricht [Supplement to the Ordinance Gazette for the service area of the Ministry of Cults and Education]. (1874). Jahrgang 1874, Stück XVIII, S. LXXXIII. [in German].
Bonus pastor. 8 lutego 1879. Nr. 3. S. 24. [in Polish].
Bonus Pastor. 22 marca 1879. Nr 6. S. 52. [in Polish].
Bonus Pastor. 6 marca 1880. Nr. 5. S. 40. [in Polish].
Bonus Pastor. 27 listopada 1880. Nr. 24. S. 194. [in Polish].
Bonus Pastor. 2 kwietnia 1881. Nr. 7. S. 57. [in Polish].
Bonus Pastor. 28 maja 1881. Nr. 11. S. 92. [in Polish].
Catalogus Universi Venerabilis Cleri Saecularis et Regularis Archidioeceseos Leopolitanae R. L. Sede Archiepiscopali Vacante pro Anno Domini 1848 [Catalogue of the entire venerable secular and regular clergy of the Archdiocese of Lviv of the Latin rite, with the archiepiscopal seat vacant, for the year of the Lord 1848]. Leopoli, 1848. [in Latin].
Catalogus universi venerabilis cleri saecularis et regularis ArchidioeceseosLeopolitanae ritus latini pro Anno Domini MDCCCLXVII [Catalogue of the entire ven erable secular and regular clergy of the Archdiocese of Lviv of the Latin rite for the year of the Lord 1867]. Leopolis, 1867. [in Latin].
Correspondenz Blatt für den katholischen Clerus Oesterreichs [Correspondence paper for the Catholic clergy of Austria]. (1893). Nr. 9, S. 323. [in German].
Czernowitzer Zeitung [Chernivtsi newspaper]. 26 janner 1868. Nr. 12, S. 4. [in German].
Dilo [Deed]. Piatnytsia, 9 (21) tsvitnia 1893. Ch. 77, S. 4. [in Ukrainian].
Festschrift zur hundertjährige Gedenkfeier der Gründung des (k. k. I. Staats) gymnasiums (in Czernowitz) 1808 [Commemorative publication for the centenary celebration of the founding of the Imperial State Gymnasium in Chernivtsi in 1808]. 16. Dezember 1908. Czernowitz. S. 231. [in German].
Hof und StaatsHandbuch des Kaiserthumes Österreich für das Jahr 1856: Dritter Theil [Court and State Handbook of the Austrian Empire for the year 1856: Part III]. Wien, 1856. [in German].
Gazeta koscielna [Church Gazette]. 12 maja 1893. Nr. 15. S. 127. [in Polish].
Gazeta Lwowska [Lviv Gazette]. Sobota, 1 sierpnia 1891. Nr. 173. S. 3. [in Polish].
Gazeta Lwowska [Lviv Gazette]. Czwartek, 18 listopada 1886. Nr. 264. S. 3. [in Polish].
Gazeta Lwowska [Lviv Gazette]. Środa, 26 kwietnia 1893. Nr. 94. S. 3. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Wtorek, 10 maja 1870. Nr. 121. S. 3. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Czwartek, 18 maja 1871. Nr. 165. S. 3. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Niedziela, 23 czerwca 1872. Nr. 170. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Wtorek, 3 września 1872. Nr. 241. S. 3. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Sobota, 5 grudnia 1874. Nr. 279. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Sobota, 17 listopada 1877. Nr. 264. S. 2. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Sobota, 2 marca 1878. Nr. 51. S. 2. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Czwartek, 5 lutego 1880. Nr. 28. S. 3. [in Polish].
Gazeta Narodowa [National Gazette]. Piątek, 17 września 1880. Nr. 214. S. 2. [in Polish].
JahresBericht über den Zustand des K.K. OberGymnasiums zu Czernowitz in dem Herzogthume Bukowina während das Schuljahres 1853 [Annual report on the state of the Imperial Gymnasium in Chernivtsi in the Duchy of Bukovina during the school year 1853]. Czernovitz, 1853. [in German].
JahresBericht über den Zustand des K.K. OberGymnasiums zu Czernowitz in dem Herzogthume Bukowina während das Schuljahres 1857 [Annual report on the state of the Imperial Gymnasium in Chernivtsi in the Duchy of Bukovina during the school year 1857]. Czernovitz, 1857. [in German].
JahresBericht des k.k. OberGymnasiums zu Czernowitz [Annual report of the Imperial Gymnasium in Chernivtsi]. Czernowitz, 1866. [in German].
Krynica [Well]. 10 lipca 1892. Nr. 5. S. 46. [in Polish].
Kurjer Stanislawowski [Stanisławów Courier]. 30 pazdziernika 1887. Nr. 83. S. 6. [in Polish].
Kurjer Stanisławowski [Stanisławów Courier]. 16 czerwca 1889. Nr. 168. S. 4. [in Polish].
Kurjer Stanisławowski [Stanisławów Courier]. 23 kwietnia 1893. Nr. 369. [in Polish].
Kalendarz Wydawnictwa dzieі tanich i pożytecznych: na rok 1868 [Calendar of the Publishing House of Cheap and Useful Works: for the year 1868]. Tom 2. Krakow, 1868. S. 176. [in Polish].
Kuryer Lwowski [Lviv Courier]. 3 sierpca 1890. Nr. 213. S. 5. [in Polish].
Niemcewicz U. (1855). Powrót posła: Komedya oryginalna we trzech aktach, wierszem [Return of the Deputy: Original comedy in three acts, in verse]. Sanok. [in Polish].
Programm des K.K. OberGymnasiums in Czernowitz in dem Herzogthum Bukowina [Program of the Imperial Gymnasium in Chernivtsi in the Duchy of Bukovina]. Czernowitz, 1865. [in German].
Przegląd Lwowski [Lviv Review]. 15 grudnia 1881. Zeszyt 24. [in Polish].
Russkaia rada [Rus’ Council]. 1 (13) lypnia 1882. S. 89. [in Ukrainian].
Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1871 [Schematism of the Kingdom of Galicia and Lodomeria with the Grand Duchy of Krakуw for the year 1871]. [in Polish].
Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1875 [Schematism of the Kingdom of Galicia and Lodomeria with the Grand Duchy of Krakуw for the year 1875]. [in Polish].
Szkoła [School]. 24 lutego 1880. Nr. 8. S. 64. [in Polish].
Tygodnik Katolicki [Catholic Weekly]. 23 września 1870. Nr. 38. S. 602. [in Polish].
Tygodnik Katolicki [Catholic Weekly]. 15 stycznia 1892. R. 2, nr 2. S. 14. [in Polish].
Wiadomości katolickie [Catholic News]. 19 sierpnia 1888. Nr. 16. S. 128. [in Polish].
Wiadomości kościelne [Church News]. 15 pazdziernika 1873. Nr. 2. S. 17. [in Polish].
Wiadomości kościelne [Church News]. 10 maja 1875. Nr. 19. S. 188. [in Polish].
Wiadomości kościelne [Church News]. 8 grudnia 1877. Nr. 25. S. 197. [in Polish].
Zeitschrift für die deutschösterreichischen Gymnasien [Journal for the German Austrian Gymnasia]. Tom 6. Wien, 1855. [in German].
Związek: piśmo tygodniowe: Organ Związku stowarzyszeń zarobkowych i gospodarczych dla Galicyi i W. ks. Krakowskiego [Association: weekly journal: organ of the Association of economic and cooperative societies for Galicia and the Grand Duchy of Krakуw]. Lwów, 1880. S. 54–55. [in Polish].
Genealogiczne.pl ocalić od zapomnienia – poszukiwania genealogiczne [Genealogiczne.pl save from oblivion – genealogical research]. URL: http://
www.genealogiczne.pl/grob/1950.html [in Polish].
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Повні тексти статей, опубліковані у збірнику наукових праць «Галич» (https://journals.pnu.edu.ua/index.php/hal_swc/issue/archive) ліцензовані згідно з умовами ліцензії CC BY 4.0
Автори, які публікуються у цьому журналі, погоджуються з наступними умовами:
- Автори залишають за собою право на авторство своєї роботи та передають журналу право першої публікації цієї роботи на умовах ліцензії CC BY Creative Commons Attribution 4.0 Unported License, котра дозволяє іншим особам вільно копіювати та розповсюджувати опубліковану роботу з обов'язковим посиланням на авторів оригінальної роботи.
- Автори мають право укладати самостійні додаткові угоди щодо неексклюзивного розповсюдження роботи у тому вигляді, в якому вона була опублікована цим журналом (наприклад, розміщувати роботу в електронному сховищі установи або публікувати у складі монографії), за умови збереження посилання на першу публікацію роботи у цьому журналі.
- Політика журналу дозволяє і заохочує розміщення авторами в мережі Інтернет (наприклад, у сховищах установ або на особистих веб-сайтах) рукопису роботи, як до подання цього рукопису до редакції, так і під час його редакційного опрацювання, оскільки це сприяє виникненню продуктивної наукової дискусії та позитивно позначається на оперативності та динаміці цитування опублікованої роботи (див. The Effect of Open Access).
Цей журнал, який розміщено на платформі OJS, підтримує політику депонування опублікованих матеріалів за допомогою платформи SWORD. Адреса початкової точки доступу: https://journals.pnu.edu.ua/index.php/hal_swc/issue/archive
